ಅಶೋಕ ಸ್ತಂಭದ ಉಗ್ರರೂಪ
ಅಶೋಕ ಸ್ಥoಬದ ಉಗ್ರರೂಪ - ಜಯ ಸಾಲ್ಯಾನ್
ಹೊಸ ಸಂಸತ್ ಭವನದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬೋಧಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ಸೋಮವಾರ (೧೧/೭/ ೨೦೨೨) ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಸಮಾರಂಭದ ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಸುದ್ದಿಗಳು ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದು ಎಂದಿನಂತೆ ಮೊದಲು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ, ನಂತರ ವಿವಿಧ ವಾಹಿನಿಗಳಲ್ಲಿ ಗಲಾಟೆ ಎದ್ದಿತ್ತು. ಸಂಸತ್ ಭವನದಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಅಶೋಕಸ್ತಂಭ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಅಶೋಕಸ್ತಂಭವನ್ನು ಹೋಲಿಸುವ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು ಟ್ವಿಟರ್ನಲ್ಲಿ ಹರಿದಾಡಲಾರಂಭಿಸಿದವು. ಮತ್ತು ವಾಟ್ಸಾಪ್ ಗ್ರೂಪ್ನಲ್ಲಿ ಮಾತಿಗೆ ಮಾತು, ಬಿಸಿಬಿಸಿ ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆಯತೊಡಗಿದವು. ವಾಟ್ಸಾಪ್ ಗ್ರೂಪ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗ್ಲೂ ಆಗೋ ಹಾಗೆ ಇಲ್ಲಿಯೂ ಆಯಿತು. ಕ್ರಮೇಣ, ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ವಾದ ವಿವಾದ ತುತ್ತತುದಿಗೇರಿತು ಮತ್ತು ಹೀಗೆ ಇದನ್ನೆಲ್ಲಾ ನೋಡಿದ ಮೇಲೆ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಒಂದಿಷ್ಟು ಯೋಚನೆಗಳು ಬಂದು ಪೇಪರ್ ಮೇಲೆ ಬರೆಯದೇ ಇರಲಾಗಲಿಲ್ಲ.
70 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಜೆ. ಜೆ. ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ನ ಶಿಲ್ಪಕಲಾ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಾರನಾಥದ ಅಶೋಕ ಸ್ತಂಭದ ಶಿಲ್ಪದ 18 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಪ್ರತಿಕೃತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಮೇಲೆ, ನಾಲ್ಕು ಬೃಹತ್ ಸಿಂಹಗಳ ಬಿಳಿ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಅದರ ಭವ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಸೊಗಸಾದ ವಿನ್ಯಾಸದಿಂದ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದ ಎಲ್ಲರ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು.
ಶಿಲ್ಪಕಲಾ ವಿಭಾಗದ ಆ ಭವ್ಯವಾದ ಸ್ಟುಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಪ್ಯಾರಿಸ್ನಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಶಿಲ್ಪವು ನಂತರ ಬಹಳ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಆಕರ್ಷಣೀಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದು ಆಗಿತ್ತು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಜಾಗವಿಲ್ಲ ಎಂದು 'ಸಡ್ವೆಲ್ಕರ್ ಸರ್' ಅವರು ನಿವೃತ್ತರಾದ ಬಳಿಕ ಸೂಚಿಸಿರುವರೆಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಆ ಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಒಡೆದು ಹಾಕಿರುವ ವಿಷಯ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ತಪ್ಪು ನಿರ್ಣಯ ವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಆ ಸಮಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯರ ಭಾವನೆಯಾಗಿತ್ತು.ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಸಾಲಸ್ಕರ್, ಸಾಮಂತ್, ಶಾನಭಾಗ್ ಅವರು ಶಿಲ್ಪಕಲೆ ವಿಭಾಗದ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದು, ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಖಾನ್ವಿಲ್ಕರ್ ಸರ್ ಅವರು ಕಾರ್ಯನಿರತರಾಗಿದ್ದರು. ಶಶಿಕಾಂತ್ / ಪಪ್ಪು ಪವಾರ್ ಮತ್ತು ಎಂ. ಪಿ. ಪವಾರ್ ಅವರು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜೂನಿಯರ್ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದರು. ಸಾಲಸ್ಕರ್ ಮತ್ತು ಶಶಿಕಾಂತ ಪವಾರ್ ಈಗ ನಮ್ಮೊಂದಿಗಿಲ್ಲ. ಇಬ್ಬರೂ ದುರಂತ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದಾರೆ. ಉಳಿದವರೆಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಒಬ್ಬ ಕಲಾವಿದ ಎಂದಿಗೂ ನಿವೃತ್ತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಅವನು ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಒತ್ತಿ ಹೇಳಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ನಾನು ಇವತ್ತು ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ಯಾಕೆ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ? ೪೦-೪೫ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಜೆ. ಜೆ. ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ನ ಶಿಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಹೆಸರನ್ನು ನಾನು ಏಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ? ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ವಿಧಾನಸಭೆಯ ನೂತನವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಕಟ್ಟಡದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ೧೮ ಅಡಿ ಅಶೋಕ ಸ್ತಂಭವನ್ನು ಅಂದಿನ ನಮ್ಮ ಜೆ. ಜೆ. ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ನ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿಯೇ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತೆಂದು ಸ್ಪಷ್ಟ ಪಡಿಸುವುದು ನನ್ನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಸರ್ವಶ್ರೀ ಪ್ರೊ. ನೀಲಕಂಠ ಖಾನ್ವಿಲ್ಕರ್, ನಮ್ಮ ಜೆ. ಜೆ. ಯಲ್ಲಿ ಆಗ ಶಿಲ್ಪಕಲಾ ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರೂ ಆಗಿದ್ದರು. ವಿಠ್ಠಲ್ ಶಾನಭಾಗ, ಮೋಹನ್ ಸಾಲಸ್ಕರ್, ಧನಂಜಯ್ ಜಿರಗ್ಯಾಲ್, ಮೋರೇಶ್ವರ ಪವಾರ್, ಶಶಿಕಾಂತ ಪವಾರ್ ಸೇರಿ ಶಿಕ್ಷಕರ ತಂಡ, ತಂತ್ರಜ್ಞರಾದ ದತ್ತಾ ಸಾಮಂತ್ ಮತ್ತು ದತ್ತಾ ಪಾಟೀಲ್ ಮತ್ತು ನಾಲ್ವರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಾದ ಕೃಷ್ಣ ಪಾಟೀಲ್, ಸುಖದೇವ್ ಪಾಠಾರೆ, ಶ್ರೀ ದತ್ತಾ, ಶ್ರೀ ದೇಶಪಾಂಡೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕೈದು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಈ ೧೮ ಅಡಿ ಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು,
ಮಣ್ಣಿನ ಶಿಲ್ಪದಿಂದ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟರ್ ಅಚ್ಚು ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರಬಹುದು. ನಂತರ ಮೇಣದ ಅಚ್ಚು ತೆಗೆಯಲಾಗಿರಬೇಕು.ತದನಂತರ ಮೇಣದ ಅಚ್ಚಿನಿಂದ ಕಂಚಿನ ಮಾದರಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿರಬೇಕು. ಆಗ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಟೈಮ್ಸ್ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಜೆ. ಜೆ. ಬಗ್ಗೆ ಮೇಲಿಂದಮೇಲೆ ಸುದ್ದಿ ಬರುತ್ತಿತ್ತು.
ಹೊಸದಿಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಶುರುವಾದ ಹೊಸ ವಿವಾದವನ್ನು ಓದುಗರು ಗಮನಿಸಿರಬೇಕು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ! ಹೊಸ ಸಂಸತ್ ಭವನದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬೋಧಚಿನ್ಹವನ್ನು ಜುಲೈ 12 ರ ಸೋಮವಾರದಂದು ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅದು ಸುದ್ದಿ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ತಕ್ಷಣ ಹೊಸ ವಿವಾದವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು. ಆ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಟ್ವಿಟರ್ ನಲ್ಲಿ ಬಂತು. ಎರಡರ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಅವಿಶೇಕ್ ಗೋಯಲ್ ಅವರು ಸಾರನಾಥದ ಅಶೋಕ ಸ್ತಂಭದ ಎರಡು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು (ಹೊಸ ಸಂಸತ್ತಿನ ಕಟ್ಟಡದ ಮೇಲಿನ ಕಂಬದ ಫೋಟೋ) ಸಹ ಜೋಡಿಸಿ ಅದರಲ್ಲಿನ ಅಂತರವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ತದನಂತರ ಎಲ್ಲಕಡೆಯಿಂದಲೂ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರಲು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಟ್ವಿಟರ್ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಫೇಸ್ಬುಕ್, ಇನ್ಸ್ಟಾಗ್ರಾಮ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಪೋಸ್ಟ್ ನಂತರ ಪೋಸ್ಟ್ ಅನ್ನು ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು.ಸಾರನಾಥ್ ಅಲ್ಲಿನ ಮೂಲ ಅಂಕಣಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕೃತಿಗಳ ಅನೇಕ ಫೋಟೋಗಳು ವಾಟ್ಸಾಪ್ನಲ್ಲಿ ಸುರಿಯಲಾರಂಭಿಸಿದವು. ವಿವಿಧ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು. ವಿವಾದಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗತೊಡಗಿದವು. ಫೇಸ್ಬುಕ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಪೋಸ್ಟ್ಗೆ ೫೦, ೫೦, ೧೦೦ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಬರಲಾರಂಭಿಸಿದವು. ಎಂದಿನಂತೆ ಮೋದಿ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಹಾಗೂ ಮೋದಿ ವಿರೋಧಿಗಳ ನಡುವೆ ಶುರುವಾಯ್ತು ಒಡಕು..! ಮತ್ತು ಅದು ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ ಹೊರಬರುವ ರೀತಿಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಓದಲು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಅವುಗಳನ್ನು ಓದುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟೆ.
ಆದರೆ ನಂತರ ನಾನು ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ. ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣ ಹೊಂದಿದ ಸಮಾರಂಭದ ಫೋಟೋಗಳನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ನನಗೆ ಕೆಲವು ವಿಷಯ ಹಿಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ಸಾರಾನಾಥದ ಅಶೋಕ ಸ್ತಂಭವಾಗಿ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಭಾವ ಬೀರಿದ ದೃಶ್ಯ ಚಿತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮರಸಹೊಂದಲು ನನಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.ಮೂಲ ಸ್ತಂಭದ ಕೆಲವು ಸುಂದರವಾದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿರದಿಂದ ನೋಡುವ ಅವಕಾಶ ನನಗೆ ಲಭಿಸಿತ್ತು .ಬಹುಶಃ ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಆ ಹೊಸ ಶಿಲ್ಪದ ಫೋಟೋಗಳನ್ನು ನೋಡಿದ ನಂತರ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಆ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಗಳು ಬಂದಿರಬಹುದು.
ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಅದ್ದೂರಿಯಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನಾವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲಾಂಛನ ಅನಾವರಣ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆಯೇ ಅಥವಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆಯೇ ಎಂದು ಬಹುತೇಕರಿಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಗಿರಬಹುದು. ಸಮಾರಂಭ ನಡೆಯುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಾವು ಕೆಂಪು ಜಾಜಮ್ ಅಥವಾ ಕಾರ್ಪೆಟ್ ಅನ್ನು ನೋಡಿದ್ದೇವೆ, ಆದರೆ ಮೂಲ ಶಿಲ್ಪದ ಸುತ್ತಲೂ ಬಣ್ಣದ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಕಿತ್ತಳೆ ಮಾಲೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು. ಶಿಲ್ಪದ ಸುತ್ತಲೂ ಹಳದಿ, ಕೆಂಪು ಹೂವುಗಳು.ಕೆಲವು ಧರ್ಮ ನಿರಪೇಕ್ಷ ವ್ಯಕ್ತಿಯರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅನುಮಾನ ಮೂಡಿಸಿದೆ. ಎಲ್ಲದರ ದೃಶ್ಯ ಪರಿಣಾಮವೆಂದರೆ ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಣರಂಜಿತ ಅಥವಾ ಕೆಂಪು-ಕಿತ್ತಳೆ ಕಂಬಳಿಗಳು, ಕಾರ್ಪೆಟ್ಗಳು, ಬಟ್ಟೆಗಳು ಮತ್ತು ಹೂವುಗಳ ಮೇಲೆ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು ಬಿದ್ದು, ಅದು ಶಿಲ್ಪದ ಪ್ರತಿಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಸಿಂಹದ ಮುಖಭಾವ ತುಂಬಾ ಉಗ್ರವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿತ್ತು, ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅಂದರೆ ಶಿಲ್ಪವು ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅರ್ಥವಲ್ಲ, ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ನಾನು ಏನನ್ನೂ ಹೇಳಲಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹಲವು ಕಾರಣಗಳಿವೆ. ಆದರೆ ನಾನು ಅದನ್ನು ಹೇಳುವ ಮೊದಲು, ನಾನು ಒಂದು ವಿಷಯವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ನಾನು ಈ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಮತ್ತು ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಯೂಟ್ಯೂಬ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ ವೀಡಿಯೊಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದೇನೆ ಹಾಗಾಗಿ ನನ್ನ ವೀಕ್ಷಣೆಯು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಕೆಲವು ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ನಿರಾಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.ಆದರೆ ಈಗ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವೂ ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ ಎಂದರೆ ಪ್ರಪಂಚದ ಇನ್ನೊಂದು ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ನೀವು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ತಪ್ಪನ್ನೂ ಜಗತ್ತಿಗೆ ತೋರಿಸಬಹುದು. ಅದರ ಲಾಭವನ್ನು, ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಡಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.
1) ಮೊದಲ ನೋಟಕ್ಕೆ ಈ ಶಿಲ್ಪದ ಪ್ರಮಾಣ ತಪ್ಪಾಗಿದೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ.
2) ಈ ನಾಲ್ಕು ಸಿಂಹಗಳ ಎದೆಯ ಸುತ್ತಳತೆಯು ಮೂಲ ಶಿಲ್ಪಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ.
3) ಇದು ಮೂಲ ಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿನ ಸಿಂಹಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ದಪ್ಪವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
4) ಈ ಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿರುವ ಸಿಂಹದ ವಯಸ್ಸು ಮೂಲ ಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿರುವ ಸಿಂಹಗಳ ವಯಸ್ಸಿಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ವಯಸ್ಸಾಗಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
5) ಮೂಲ ಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿನ ಸಿಂಹಕ್ಕಿಂತ ಹಣೆಯು ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಕಾಣಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ಅದರ ಮೇಲೆ ಸುಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
6) ಮೂಲ ಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿರುವ ಶಿಲ್ಪದ ಕಣ್ಣುಗಳು ಶಾಂತವಾದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ ಆದರೆ ಈ ಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿನ ಕಣ್ಣುಗಳು ದೆವ್ವ ಹಿಡಿದಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಅದರ ಕೋಪದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ, ಹುಬ್ಬುಗಳು ಗಂಟ್ಟಿಕ್ಕಿದ್ದಹಾಗೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ.
7) ಮೂಲ ಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿರುವ ಸಿಂಹದ ಕಿವಿಗಳು ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಈ ಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿರುವ ಕಿವಿಗಳು ತುಂಬಾ ದುಂಡಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ.
8) ಮೂಲ ಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿರುವ ಸಿಂಹಗಳು ತಾರುಣ್ಯ ಮತ್ತು ಬಲವಾದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು, ಇಲ್ಲಿ ವಯಸ್ಕನಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ.
9) ಮೂಲ ಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಸಿಂಹಗಳ ಬಾಯಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ ಆದರೆ ಈ ಸಿಂಹದ ಬಾಯಿಗಳು ಮೊನಚಾಗಿದೆ.
10) ಮೂಲ ಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಸಿಂಹದ ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿರುವ ಹಲ್ಲುಗಳು ತಕ್ಷಣವೇ ಗೋಚರಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಅವು ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ.
11) ಮೂಲ ಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಸಿಂಹಗಳ ನಾಲಿಗೆಯು ಒಳಗಿದೆ, ಆದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಅವು ಹೊರಬಂದಿವೆ.
12) ಮೂಲ ಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಸಿಂಹ ಶಾಂತವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಈ ಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಸಿಂಹವು ಕೋಪಗೊಂಡಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಕೆರಳಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಅದರ ಮೂಗಿನ ಹೊಳ್ಳೆಯಿಂದ ಕಣ್ಣುಗಳ ತನಕ ಒಂದು ವಕ್ರರೇಖೆಯು ಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ.
13) ಮೂಲ ಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿನ ಸಮಾಂತರ ಮತ್ತು ಲಯಬದ್ಧ ಕೆತ್ತನೆಗಳು ಈ ಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣಲು ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳನ್ನು ತುಂಬಾ ಬಾಲಿಶವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗಿದೆ.
14) ಮೂಲ ಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಬಹುಶಃ ಮರಳುಗಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಈ ಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಕಂಚಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಮೂಲ ಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಕೆತ್ತುವಾಗ, ಶಿಲ್ಪಿ ಸಿಂಹದ ಭಂಗಿಯನ್ನು ಸರಳೀಕರಿಸಿದ್ದು, ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣಿನ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಾಗ ಅದನ್ನು ಮಾಡಲು ಶಿಲ್ಪಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾದ ವಿಷಯ.
15) ಸಿಂಹದ ಪಾದಗಳು ಬಹಳ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಅದರಲ್ಲಿ ಕಲಾತ್ಮಕತೆ ಇಲ್ಲ. ಜಂಟಿ ಭಾಗಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಇಷ್ಟು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಎಲ್ಲಾ ವೆಲ್ಡಿಂಗ್ ಸ್ಪಾಟ್ಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ರೀತಿ ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಶಿಲ್ಪ ನಿಂತಿರುವ ಸ್ತಂಭದ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯುವುದು ಇನ್ನೂ ಕಠಿಣವಾಗಿದೆ, ಅದು ಚೆನ್ನಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ನನ್ನ ಸಹಪಾಠಿಯರ ಸ್ಪಷ್ಟ ಮತವಾಗಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಿದ ಕುದುರೆಗಳು, ಆನೆಗಳು, ಗೂಳಿಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಎಷ್ಟು ಕೆಟ್ಟದಾಗಿದೆ ಎಂದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಮೂರನೇ ಅಥವಾ ನಾಲ್ಕನೇ ದರ್ಜೆಯ ಕಾರ್ಮಿಕರು ತಯಾರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ಕಮಲವು ಈ ಶಿಲ್ಪದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಾಣೆಯಾಗಿದೆ. ನಂತರ ಅದನ್ನು ನೆಡಲಾಗುತ್ತದೆಯೇ? ಅದೂ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಇಂಡಿಯಾ ಟುಡೇಗೆ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಶಿಲ್ಪಿ ಸುನೀಲ್ ದೇವ್ರೆ ಅವರು, 'ಸಾರನಾಥ ಶಿಲ್ಪದಿಂದ ಈ ಶಿಲ್ಪವನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಮೊದಲು ಅದರ ಫೋಟೊ ತೆಗೆಸಿ, ಅದರಿಂದಲೇ ನಿಖರವಾದ ಪ್ರತಿಕೃತಿ ಮಾಡಿ ನಂತರ ಈ ದೊಡ್ಡ ಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ’ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಅವರ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ನಂಬುವುದು ಕೇವಲ ಅಸಾಧ್ಯದ ಮಾತು.ಶಿಲ್ಪಿ ಸುನೀಲ್ ದೇವ್ರೆ ಕೂಡ ಜೆಜೆ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ. ಒಂಬತ್ತು ತಿಂಗಳಿನಿಂದ ಈ ಕೆಲಸ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಇಂಡಿಯಾ ಟುಡೇಗೆ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಶಿಲ್ಪಕ್ಕಾಗಿ ೯೦ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ಹಗಲಿರುಳು ಶ್ರಮಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದೂ ಎಲ್ಲೋ ಓದಿದ್ದೇನೆ. ಆದರೆ ಹೊಸ ಸಂಸತ್ ಕಟ್ಟಡದ ಮೇಲಿನ ಶಿಲ್ಪವನ್ನು ನೋಡಿದರೆ, ಈ ಹೇಳಿಕೆಯು ನಂಬಲಾಗದಂತಿದೆ.
ಮುಂಬೈನ ವಿಧಾನ ಭವನಕ್ಕೆ ಅಶೋಕ ಸ್ತಂಭದ ಪ್ಲಾಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಪ್ರತಿಕೃತಿ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕೈದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದ ಅಚ್ಚುಗಳು ಸಹ ಬಹಳ ಕಾಲ ಇದ್ದವು, ಆದರೆ ನಂತರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಜಾಗದ ತೊಂದರೆಯಾಗುತ್ತದೆಂಬ ಕಾರಣವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟು ಜೆಜೆ ನಲ್ಲಿನ ಮುಂಬೈನ ವಿಧಾನ ಭವನಕ್ಕೆ ಅಶೋಕ ಸ್ತಂಭದ ಪ್ಲಾಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಪ್ರತಿಕೃತಿ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕೈದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದ ಅಚ್ಚುಗಳು ಸಹ ಬಹಳ ಕಾಲ ಇದ್ದವು, ಆದರೆ ನಂತರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಜಾಗದ ತೊಂದರೆಯಾಗುತ್ತದೆಂಬ ಎಂಬ ಕಾರಣವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟು ಜೆಜೆ ನಲ್ಲಿನ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಡಮ್ಮಿಗಳನ್ನು ನಷ್ಟ ಪಡಿಸಿದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದ ಅಚ್ಚುಗಳನ್ನು ಸಹ ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಾಶಪಡಿಸಲಾಯಿತು.
ಸ್ವಲ್ಪ ಹಿಂತಿರುಗಿ ನೋಡಿದರೆ ಆಗಿನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ದೂರದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಕಾಳಜಿ ತೋರಿ ಮುತುವರ್ಜಿ ವಹಿಸಿದ್ದರೆ ಜೆ.ಜೆ. ಕಡೆಗೆ ಇಂತಹ ಹಲವು ಉದ್ಯೋಗದ ಸದವಕಾಶವು ಒದಗಿ ಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಬರಹದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಶಿಲ್ಪಿ ಗೆಳೆಯರು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಸಾರನಾಥದ ಅಶೋಕ ಸ್ತಂಭದ ಪ್ರತಿಕೃತಿಗಳ ಫೋಟೋಗಳನ್ನು ಹಲವರು ಕಳುಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಈ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿದ ನಂತರ, ಜೆ ಜೆ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಕೃತಿಯು ೯೯ ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ನಿಖರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಹೇಳಬಹುದು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ.
ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಇಬ್ಬರು (ಸುನೀಲ್ ದೇವ್ರೆ ಮತ್ತು ಅವಿಶೇಕ್ ಗೋಯಲ್) ಹಿರಿಯರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಪಡೆದಿದ್ದರೆ ಒಂಬತ್ತು ತಿಂಗಳು ಮತ್ತು ೯೦ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವನ್ನೇ ಬದಲಿಸಬಹುದಿತ್ತಲ್ಲವೇ? ಮುಂಬೈನ ವಿಧಾನ ಭವನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಅಶೋಕ ಸ್ತಂಭವು ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕೈದು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಜೆಜೆ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಕೇವಲ ಒಂಬತ್ತು-ಹತ್ತು ಜನರ ತಂಡ ಕೆಲಸವನ್ನು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಮಾಡಿ ಮುಗಿಸಿದ್ದರು. ಜೆ. ಜೆ.ನ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ನಾಲ್ವರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿದ್ದರು, ಇಬ್ಬರು ತಾಂತ್ರಿಕ ಭಾಗದ ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿದ್ದರು, ಮೂರ್ನಾಲ್ಕು ಕಾಲೇಜಿನ ಸಿಪಾಯಿಗಳು ಮಣ್ಣನ್ನು ಉಳುಮೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆರು ಶಿಕ್ಷಕರು ನಾಲ್ಕೈದು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ೧೮ ಅಡಿ ಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ್ದರು.ಇದರ ಅಧ್ಯಯನ ದೇವ್ರೇ ಯವರು ಮಾಡಬೇಕಿತ್ತು ಎಂದು ಅನಿಸುತ್ತಿದೆ.
- ಜಯ ಸಾಲ್ಯಾನ್
ಹೊಸ ಸಂಸತ್ ಭವನದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬೋಧಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ಸೋಮವಾರ (೧೧/೭/ ೨೦೨೨) ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಸಮಾರಂಭದ ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಸುದ್ದಿಗಳು ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದು ಎಂದಿನಂತೆ ಮೊದಲು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ, ನಂತರ ವಿವಿಧ ವಾಹಿನಿಗಳಲ್ಲಿ ಗಲಾಟೆ ಎದ್ದಿತ್ತು. ಸಂಸತ್ ಭವನದಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಅಶೋಕಸ್ತಂಭ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಅಶೋಕಸ್ತಂಭವನ್ನು ಹೋಲಿಸುವ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು ಟ್ವಿಟರ್ನಲ್ಲಿ ಹರಿದಾಡಲಾರಂಭಿಸಿದವು. ಮತ್ತು ವಾಟ್ಸಾಪ್ ಗ್ರೂಪ್ನಲ್ಲಿ ಮಾತಿಗೆ ಮಾತು, ಬಿಸಿಬಿಸಿ ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆಯತೊಡಗಿದವು. ವಾಟ್ಸಾಪ್ ಗ್ರೂಪ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗ್ಲೂ ಆಗೋ ಹಾಗೆ ಇಲ್ಲಿಯೂ ಆಯಿತು. ಕ್ರಮೇಣ, ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ವಾದ ವಿವಾದ ತುತ್ತತುದಿಗೇರಿತು ಮತ್ತು ಹೀಗೆ ಇದನ್ನೆಲ್ಲಾ ನೋಡಿದ ಮೇಲೆ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಒಂದಿಷ್ಟು ಯೋಚನೆಗಳು ಬಂದು ಪೇಪರ್ ಮೇಲೆ ಬರೆಯದೇ ಇರಲಾಗಲಿಲ್ಲ.
70 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಜೆ. ಜೆ. ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ನ ಶಿಲ್ಪಕಲಾ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಾರನಾಥದ ಅಶೋಕ ಸ್ತಂಭದ ಶಿಲ್ಪದ 18 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಪ್ರತಿಕೃತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಮೇಲೆ, ನಾಲ್ಕು ಬೃಹತ್ ಸಿಂಹಗಳ ಬಿಳಿ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಅದರ ಭವ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಸೊಗಸಾದ ವಿನ್ಯಾಸದಿಂದ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದ ಎಲ್ಲರ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು.
ಶಿಲ್ಪಕಲಾ ವಿಭಾಗದ ಆ ಭವ್ಯವಾದ ಸ್ಟುಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಪ್ಯಾರಿಸ್ನಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಶಿಲ್ಪವು ನಂತರ ಬಹಳ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಆಕರ್ಷಣೀಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದು ಆಗಿತ್ತು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಜಾಗವಿಲ್ಲ ಎಂದು 'ಸಡ್ವೆಲ್ಕರ್ ಸರ್' ಅವರು ನಿವೃತ್ತರಾದ ಬಳಿಕ ಸೂಚಿಸಿರುವರೆಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಆ ಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಒಡೆದು ಹಾಕಿರುವ ವಿಷಯ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ತಪ್ಪು ನಿರ್ಣಯ ವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಆ ಸಮಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯರ ಭಾವನೆಯಾಗಿತ್ತು.ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಸಾಲಸ್ಕರ್, ಸಾಮಂತ್, ಶಾನಭಾಗ್ ಅವರು ಶಿಲ್ಪಕಲೆ ವಿಭಾಗದ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದು, ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಖಾನ್ವಿಲ್ಕರ್ ಸರ್ ಅವರು ಕಾರ್ಯನಿರತರಾಗಿದ್ದರು. ಶಶಿಕಾಂತ್ / ಪಪ್ಪು ಪವಾರ್ ಮತ್ತು ಎಂ. ಪಿ. ಪವಾರ್ ಅವರು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜೂನಿಯರ್ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದರು. ಸಾಲಸ್ಕರ್ ಮತ್ತು ಶಶಿಕಾಂತ ಪವಾರ್ ಈಗ ನಮ್ಮೊಂದಿಗಿಲ್ಲ. ಇಬ್ಬರೂ ದುರಂತ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದಾರೆ. ಉಳಿದವರೆಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಒಬ್ಬ ಕಲಾವಿದ ಎಂದಿಗೂ ನಿವೃತ್ತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಅವನು ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಒತ್ತಿ ಹೇಳಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ನಾನು ಇವತ್ತು ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ಯಾಕೆ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ? ೪೦-೪೫ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಜೆ. ಜೆ. ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ನ ಶಿಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಹೆಸರನ್ನು ನಾನು ಏಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ? ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ವಿಧಾನಸಭೆಯ ನೂತನವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಕಟ್ಟಡದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ೧೮ ಅಡಿ ಅಶೋಕ ಸ್ತಂಭವನ್ನು ಅಂದಿನ ನಮ್ಮ ಜೆ. ಜೆ. ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ನ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿಯೇ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತೆಂದು ಸ್ಪಷ್ಟ ಪಡಿಸುವುದು ನನ್ನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಸರ್ವಶ್ರೀ ಪ್ರೊ. ನೀಲಕಂಠ ಖಾನ್ವಿಲ್ಕರ್, ನಮ್ಮ ಜೆ. ಜೆ. ಯಲ್ಲಿ ಆಗ ಶಿಲ್ಪಕಲಾ ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರೂ ಆಗಿದ್ದರು. ವಿಠ್ಠಲ್ ಶಾನಭಾಗ, ಮೋಹನ್ ಸಾಲಸ್ಕರ್, ಧನಂಜಯ್ ಜಿರಗ್ಯಾಲ್, ಮೋರೇಶ್ವರ ಪವಾರ್, ಶಶಿಕಾಂತ ಪವಾರ್ ಸೇರಿ ಶಿಕ್ಷಕರ ತಂಡ, ತಂತ್ರಜ್ಞರಾದ ದತ್ತಾ ಸಾಮಂತ್ ಮತ್ತು ದತ್ತಾ ಪಾಟೀಲ್ ಮತ್ತು ನಾಲ್ವರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಾದ ಕೃಷ್ಣ ಪಾಟೀಲ್, ಸುಖದೇವ್ ಪಾಠಾರೆ, ಶ್ರೀ ದತ್ತಾ, ಶ್ರೀ ದೇಶಪಾಂಡೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕೈದು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಈ ೧೮ ಅಡಿ ಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು,
ಮಣ್ಣಿನ ಶಿಲ್ಪದಿಂದ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟರ್ ಅಚ್ಚು ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರಬಹುದು. ನಂತರ ಮೇಣದ ಅಚ್ಚು ತೆಗೆಯಲಾಗಿರಬೇಕು.ತದನಂತರ ಮೇಣದ ಅಚ್ಚಿನಿಂದ ಕಂಚಿನ ಮಾದರಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿರಬೇಕು. ಆಗ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಟೈಮ್ಸ್ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಜೆ. ಜೆ. ಬಗ್ಗೆ ಮೇಲಿಂದಮೇಲೆ ಸುದ್ದಿ ಬರುತ್ತಿತ್ತು.
ಹೊಸದಿಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಶುರುವಾದ ಹೊಸ ವಿವಾದವನ್ನು ಓದುಗರು ಗಮನಿಸಿರಬೇಕು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ! ಹೊಸ ಸಂಸತ್ ಭವನದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬೋಧಚಿನ್ಹವನ್ನು ಜುಲೈ 12 ರ ಸೋಮವಾರದಂದು ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅದು ಸುದ್ದಿ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ತಕ್ಷಣ ಹೊಸ ವಿವಾದವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು. ಆ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಟ್ವಿಟರ್ ನಲ್ಲಿ ಬಂತು. ಎರಡರ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಅವಿಶೇಕ್ ಗೋಯಲ್ ಅವರು ಸಾರನಾಥದ ಅಶೋಕ ಸ್ತಂಭದ ಎರಡು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು (ಹೊಸ ಸಂಸತ್ತಿನ ಕಟ್ಟಡದ ಮೇಲಿನ ಕಂಬದ ಫೋಟೋ) ಸಹ ಜೋಡಿಸಿ ಅದರಲ್ಲಿನ ಅಂತರವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ತದನಂತರ ಎಲ್ಲಕಡೆಯಿಂದಲೂ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರಲು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಟ್ವಿಟರ್ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಫೇಸ್ಬುಕ್, ಇನ್ಸ್ಟಾಗ್ರಾಮ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಪೋಸ್ಟ್ ನಂತರ ಪೋಸ್ಟ್ ಅನ್ನು ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು.ಸಾರನಾಥ್ ಅಲ್ಲಿನ ಮೂಲ ಅಂಕಣಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕೃತಿಗಳ ಅನೇಕ ಫೋಟೋಗಳು ವಾಟ್ಸಾಪ್ನಲ್ಲಿ ಸುರಿಯಲಾರಂಭಿಸಿದವು. ವಿವಿಧ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು. ವಿವಾದಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗತೊಡಗಿದವು. ಫೇಸ್ಬುಕ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಪೋಸ್ಟ್ಗೆ ೫೦, ೫೦, ೧೦೦ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಬರಲಾರಂಭಿಸಿದವು. ಎಂದಿನಂತೆ ಮೋದಿ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಹಾಗೂ ಮೋದಿ ವಿರೋಧಿಗಳ ನಡುವೆ ಶುರುವಾಯ್ತು ಒಡಕು..! ಮತ್ತು ಅದು ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ ಹೊರಬರುವ ರೀತಿಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಓದಲು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಅವುಗಳನ್ನು ಓದುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟೆ.
ಆದರೆ ನಂತರ ನಾನು ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ. ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣ ಹೊಂದಿದ ಸಮಾರಂಭದ ಫೋಟೋಗಳನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ನನಗೆ ಕೆಲವು ವಿಷಯ ಹಿಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ಸಾರಾನಾಥದ ಅಶೋಕ ಸ್ತಂಭವಾಗಿ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಭಾವ ಬೀರಿದ ದೃಶ್ಯ ಚಿತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮರಸಹೊಂದಲು ನನಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.ಮೂಲ ಸ್ತಂಭದ ಕೆಲವು ಸುಂದರವಾದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿರದಿಂದ ನೋಡುವ ಅವಕಾಶ ನನಗೆ ಲಭಿಸಿತ್ತು .ಬಹುಶಃ ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಆ ಹೊಸ ಶಿಲ್ಪದ ಫೋಟೋಗಳನ್ನು ನೋಡಿದ ನಂತರ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಆ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಗಳು ಬಂದಿರಬಹುದು.
ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಅದ್ದೂರಿಯಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನಾವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲಾಂಛನ ಅನಾವರಣ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆಯೇ ಅಥವಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆಯೇ ಎಂದು ಬಹುತೇಕರಿಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಗಿರಬಹುದು. ಸಮಾರಂಭ ನಡೆಯುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಾವು ಕೆಂಪು ಜಾಜಮ್ ಅಥವಾ ಕಾರ್ಪೆಟ್ ಅನ್ನು ನೋಡಿದ್ದೇವೆ, ಆದರೆ ಮೂಲ ಶಿಲ್ಪದ ಸುತ್ತಲೂ ಬಣ್ಣದ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಕಿತ್ತಳೆ ಮಾಲೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು. ಶಿಲ್ಪದ ಸುತ್ತಲೂ ಹಳದಿ, ಕೆಂಪು ಹೂವುಗಳು.ಕೆಲವು ಧರ್ಮ ನಿರಪೇಕ್ಷ ವ್ಯಕ್ತಿಯರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅನುಮಾನ ಮೂಡಿಸಿದೆ. ಎಲ್ಲದರ ದೃಶ್ಯ ಪರಿಣಾಮವೆಂದರೆ ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಣರಂಜಿತ ಅಥವಾ ಕೆಂಪು-ಕಿತ್ತಳೆ ಕಂಬಳಿಗಳು, ಕಾರ್ಪೆಟ್ಗಳು, ಬಟ್ಟೆಗಳು ಮತ್ತು ಹೂವುಗಳ ಮೇಲೆ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು ಬಿದ್ದು, ಅದು ಶಿಲ್ಪದ ಪ್ರತಿಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಸಿಂಹದ ಮುಖಭಾವ ತುಂಬಾ ಉಗ್ರವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿತ್ತು, ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅಂದರೆ ಶಿಲ್ಪವು ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅರ್ಥವಲ್ಲ, ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ನಾನು ಏನನ್ನೂ ಹೇಳಲಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹಲವು ಕಾರಣಗಳಿವೆ. ಆದರೆ ನಾನು ಅದನ್ನು ಹೇಳುವ ಮೊದಲು, ನಾನು ಒಂದು ವಿಷಯವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ನಾನು ಈ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಮತ್ತು ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಯೂಟ್ಯೂಬ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ ವೀಡಿಯೊಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದೇನೆ ಹಾಗಾಗಿ ನನ್ನ ವೀಕ್ಷಣೆಯು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಕೆಲವು ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ನಿರಾಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.ಆದರೆ ಈಗ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವೂ ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ ಎಂದರೆ ಪ್ರಪಂಚದ ಇನ್ನೊಂದು ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ನೀವು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ತಪ್ಪನ್ನೂ ಜಗತ್ತಿಗೆ ತೋರಿಸಬಹುದು. ಅದರ ಲಾಭವನ್ನು, ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಡಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.
1) ಮೊದಲ ನೋಟಕ್ಕೆ ಈ ಶಿಲ್ಪದ ಪ್ರಮಾಣ ತಪ್ಪಾಗಿದೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ.
2) ಈ ನಾಲ್ಕು ಸಿಂಹಗಳ ಎದೆಯ ಸುತ್ತಳತೆಯು ಮೂಲ ಶಿಲ್ಪಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ.
3) ಇದು ಮೂಲ ಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿನ ಸಿಂಹಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ದಪ್ಪವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
4) ಈ ಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿರುವ ಸಿಂಹದ ವಯಸ್ಸು ಮೂಲ ಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿರುವ ಸಿಂಹಗಳ ವಯಸ್ಸಿಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ವಯಸ್ಸಾಗಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
5) ಮೂಲ ಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿನ ಸಿಂಹಕ್ಕಿಂತ ಹಣೆಯು ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಕಾಣಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ಅದರ ಮೇಲೆ ಸುಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
6) ಮೂಲ ಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿರುವ ಶಿಲ್ಪದ ಕಣ್ಣುಗಳು ಶಾಂತವಾದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ ಆದರೆ ಈ ಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿನ ಕಣ್ಣುಗಳು ದೆವ್ವ ಹಿಡಿದಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಅದರ ಕೋಪದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ, ಹುಬ್ಬುಗಳು ಗಂಟ್ಟಿಕ್ಕಿದ್ದಹಾಗೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ.
7) ಮೂಲ ಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿರುವ ಸಿಂಹದ ಕಿವಿಗಳು ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಈ ಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿರುವ ಕಿವಿಗಳು ತುಂಬಾ ದುಂಡಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ.
8) ಮೂಲ ಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿರುವ ಸಿಂಹಗಳು ತಾರುಣ್ಯ ಮತ್ತು ಬಲವಾದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು, ಇಲ್ಲಿ ವಯಸ್ಕನಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ.
9) ಮೂಲ ಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಸಿಂಹಗಳ ಬಾಯಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ ಆದರೆ ಈ ಸಿಂಹದ ಬಾಯಿಗಳು ಮೊನಚಾಗಿದೆ.
10) ಮೂಲ ಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಸಿಂಹದ ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿರುವ ಹಲ್ಲುಗಳು ತಕ್ಷಣವೇ ಗೋಚರಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಅವು ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ.
11) ಮೂಲ ಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಸಿಂಹಗಳ ನಾಲಿಗೆಯು ಒಳಗಿದೆ, ಆದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಅವು ಹೊರಬಂದಿವೆ.
12) ಮೂಲ ಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಸಿಂಹ ಶಾಂತವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಈ ಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಸಿಂಹವು ಕೋಪಗೊಂಡಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಕೆರಳಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಅದರ ಮೂಗಿನ ಹೊಳ್ಳೆಯಿಂದ ಕಣ್ಣುಗಳ ತನಕ ಒಂದು ವಕ್ರರೇಖೆಯು ಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ.
13) ಮೂಲ ಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿನ ಸಮಾಂತರ ಮತ್ತು ಲಯಬದ್ಧ ಕೆತ್ತನೆಗಳು ಈ ಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣಲು ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳನ್ನು ತುಂಬಾ ಬಾಲಿಶವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗಿದೆ.
14) ಮೂಲ ಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಬಹುಶಃ ಮರಳುಗಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಈ ಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಕಂಚಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಮೂಲ ಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಕೆತ್ತುವಾಗ, ಶಿಲ್ಪಿ ಸಿಂಹದ ಭಂಗಿಯನ್ನು ಸರಳೀಕರಿಸಿದ್ದು, ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣಿನ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಾಗ ಅದನ್ನು ಮಾಡಲು ಶಿಲ್ಪಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾದ ವಿಷಯ.
15) ಸಿಂಹದ ಪಾದಗಳು ಬಹಳ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಅದರಲ್ಲಿ ಕಲಾತ್ಮಕತೆ ಇಲ್ಲ. ಜಂಟಿ ಭಾಗಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಇಷ್ಟು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಎಲ್ಲಾ ವೆಲ್ಡಿಂಗ್ ಸ್ಪಾಟ್ಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ರೀತಿ ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಶಿಲ್ಪ ನಿಂತಿರುವ ಸ್ತಂಭದ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯುವುದು ಇನ್ನೂ ಕಠಿಣವಾಗಿದೆ, ಅದು ಚೆನ್ನಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ನನ್ನ ಸಹಪಾಠಿಯರ ಸ್ಪಷ್ಟ ಮತವಾಗಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಿದ ಕುದುರೆಗಳು, ಆನೆಗಳು, ಗೂಳಿಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಎಷ್ಟು ಕೆಟ್ಟದಾಗಿದೆ ಎಂದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಮೂರನೇ ಅಥವಾ ನಾಲ್ಕನೇ ದರ್ಜೆಯ ಕಾರ್ಮಿಕರು ತಯಾರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ಕಮಲವು ಈ ಶಿಲ್ಪದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಾಣೆಯಾಗಿದೆ. ನಂತರ ಅದನ್ನು ನೆಡಲಾಗುತ್ತದೆಯೇ? ಅದೂ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಇಂಡಿಯಾ ಟುಡೇಗೆ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಶಿಲ್ಪಿ ಸುನೀಲ್ ದೇವ್ರೆ ಅವರು, 'ಸಾರನಾಥ ಶಿಲ್ಪದಿಂದ ಈ ಶಿಲ್ಪವನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಮೊದಲು ಅದರ ಫೋಟೊ ತೆಗೆಸಿ, ಅದರಿಂದಲೇ ನಿಖರವಾದ ಪ್ರತಿಕೃತಿ ಮಾಡಿ ನಂತರ ಈ ದೊಡ್ಡ ಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ’ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಅವರ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ನಂಬುವುದು ಕೇವಲ ಅಸಾಧ್ಯದ ಮಾತು.ಶಿಲ್ಪಿ ಸುನೀಲ್ ದೇವ್ರೆ ಕೂಡ ಜೆಜೆ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ. ಒಂಬತ್ತು ತಿಂಗಳಿನಿಂದ ಈ ಕೆಲಸ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಇಂಡಿಯಾ ಟುಡೇಗೆ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಶಿಲ್ಪಕ್ಕಾಗಿ ೯೦ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ಹಗಲಿರುಳು ಶ್ರಮಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದೂ ಎಲ್ಲೋ ಓದಿದ್ದೇನೆ. ಆದರೆ ಹೊಸ ಸಂಸತ್ ಕಟ್ಟಡದ ಮೇಲಿನ ಶಿಲ್ಪವನ್ನು ನೋಡಿದರೆ, ಈ ಹೇಳಿಕೆಯು ನಂಬಲಾಗದಂತಿದೆ.
ಮುಂಬೈನ ವಿಧಾನ ಭವನಕ್ಕೆ ಅಶೋಕ ಸ್ತಂಭದ ಪ್ಲಾಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಪ್ರತಿಕೃತಿ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕೈದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದ ಅಚ್ಚುಗಳು ಸಹ ಬಹಳ ಕಾಲ ಇದ್ದವು, ಆದರೆ ನಂತರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಜಾಗದ ತೊಂದರೆಯಾಗುತ್ತದೆಂಬ ಕಾರಣವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟು ಜೆಜೆ ನಲ್ಲಿನ ಮುಂಬೈನ ವಿಧಾನ ಭವನಕ್ಕೆ ಅಶೋಕ ಸ್ತಂಭದ ಪ್ಲಾಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಪ್ರತಿಕೃತಿ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕೈದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದ ಅಚ್ಚುಗಳು ಸಹ ಬಹಳ ಕಾಲ ಇದ್ದವು, ಆದರೆ ನಂತರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಜಾಗದ ತೊಂದರೆಯಾಗುತ್ತದೆಂಬ ಎಂಬ ಕಾರಣವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟು ಜೆಜೆ ನಲ್ಲಿನ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಡಮ್ಮಿಗಳನ್ನು ನಷ್ಟ ಪಡಿಸಿದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದ ಅಚ್ಚುಗಳನ್ನು ಸಹ ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಾಶಪಡಿಸಲಾಯಿತು.
ಸ್ವಲ್ಪ ಹಿಂತಿರುಗಿ ನೋಡಿದರೆ ಆಗಿನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ದೂರದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಕಾಳಜಿ ತೋರಿ ಮುತುವರ್ಜಿ ವಹಿಸಿದ್ದರೆ ಜೆ.ಜೆ. ಕಡೆಗೆ ಇಂತಹ ಹಲವು ಉದ್ಯೋಗದ ಸದವಕಾಶವು ಒದಗಿ ಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಬರಹದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಶಿಲ್ಪಿ ಗೆಳೆಯರು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಸಾರನಾಥದ ಅಶೋಕ ಸ್ತಂಭದ ಪ್ರತಿಕೃತಿಗಳ ಫೋಟೋಗಳನ್ನು ಹಲವರು ಕಳುಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಈ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿದ ನಂತರ, ಜೆ ಜೆ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಕೃತಿಯು ೯೯ ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ನಿಖರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಹೇಳಬಹುದು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ.
ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಇಬ್ಬರು (ಸುನೀಲ್ ದೇವ್ರೆ ಮತ್ತು ಅವಿಶೇಕ್ ಗೋಯಲ್) ಹಿರಿಯರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಪಡೆದಿದ್ದರೆ ಒಂಬತ್ತು ತಿಂಗಳು ಮತ್ತು ೯೦ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವನ್ನೇ ಬದಲಿಸಬಹುದಿತ್ತಲ್ಲವೇ? ಮುಂಬೈನ ವಿಧಾನ ಭವನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಅಶೋಕ ಸ್ತಂಭವು ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕೈದು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಜೆಜೆ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಕೇವಲ ಒಂಬತ್ತು-ಹತ್ತು ಜನರ ತಂಡ ಕೆಲಸವನ್ನು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಮಾಡಿ ಮುಗಿಸಿದ್ದರು. ಜೆ. ಜೆ.ನ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ನಾಲ್ವರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿದ್ದರು, ಇಬ್ಬರು ತಾಂತ್ರಿಕ ಭಾಗದ ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿದ್ದರು, ಮೂರ್ನಾಲ್ಕು ಕಾಲೇಜಿನ ಸಿಪಾಯಿಗಳು ಮಣ್ಣನ್ನು ಉಳುಮೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆರು ಶಿಕ್ಷಕರು ನಾಲ್ಕೈದು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ೧೮ ಅಡಿ ಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ್ದರು.ಇದರ ಅಧ್ಯಯನ ದೇವ್ರೇ ಯವರು ಮಾಡಬೇಕಿತ್ತು ಎಂದು ಅನಿಸುತ್ತಿದೆ.
- ಜಯ ಸಾಲ್ಯಾನ್
Comments
Post a Comment