ಸೃಜನಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಗೊಂದಲ.. - ಜಯ ಸಾಲ್ಯಾನ್, ಮುಂಬೈ.

ನಾನು ಕಲೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವಾಗ, ಚಿತ್ರಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆಯುವುದು ಒಂದೇ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಪದವಿಯ ನಂತರ ನಾನು ಕಲೆ ಕಲಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವಾಗ, ನಾಲ್ಕು ಜನರ ಮುಂದೆ ನಿಂತು ಮಾತನಾಡುವ ಧೈರ್ಯ ನನಗೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಸಹಜವಾಗಿ, ಈ ಶಕ್ತಿಯು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಂದ, ಅವರ ಸಹಕಾರದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಕಲಿಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೀವು ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೆ, ಕಲೆಯ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಕಲಿಸುವಾಗ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು!

ಕಲಿಸುವಾಗ ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಕಲಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನಾವು ಅನುಭವದ ಬಲದ ಮೇಲೆ, ಪಡೆದ ಕೌಶಲ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ, ಮಾಧ್ಯಮದ ಪ್ರಾವೀಣ್ಯತೆಯ ಮೇಲೆ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತೇವೆ ... ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಮಿತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಮಗೆ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಂದೇನು? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಬಂದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಹೊಸ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಮೊಳಕೆಯೊಡೆಯುತ್ತವೆ. ಅನುಭವಿ ಕಲಾವಿದರ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಮಹಾನ್ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ತನ್ನಲ್ಲಿ ರೂಢಿಸುವುದು ಅತ್ಯಾವಶ್ಯಕ. ಹೀಗೆ ಓದುವಾಗ, ನಾನು ವಿಶ್ವಪ್ರಸಿದ್ಧ ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಾರ ವ್ಯಾನ್ ಗಾಗ್ ಅವರ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ ಪುಸ್ತಕ ಕೈಗೆ ಸಿಕ್ಕಿತು ಮತ್ತು ಕಲೆಯ ಬಗೆಗಿನ ನನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಬದಲಾಯಿತು. ಮತ್ತು ಇದರಿಂದ ನಾನು ಥೀಮ್, ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಿತಿ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ. ಒಬ್ಬ ಕಲಾವಿದ ಸಮಾಜದ ಜೀವನವನ್ನು ಚಿತ್ರವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲು ಬಯಸಿದರೆ, ಅವನು ಆ ಜೀವನವನ್ನು ಬದುಕಲು ಶಕ್ತನಾಗಿರಬೇಕು, ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬೇಕು, ಅಂದರೆ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಜೀವನವು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ; ಇದನ್ನು ಕಲಿತೆ.

ಸಧ್ಯದ  ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ತಾಳ್ಮೆ ಮತ್ತು ಅನುಭವದ ಕೊರತೆಯಿದೆ. ಅವರು ತಕ್ಷಣದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಮತ್ತು ತ್ವರಿತ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ. (ಸಹಜವಾಗಿ, ಕೆಲವು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಅಪವಾದ.) ಅನೇಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಕಲಾ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಪದವಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಒಬ್ಬ ಕಲಾವಿದನಾಗಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತಾನೆ, ಹೆಸರಾಂತ ಕಲಾವಿದನಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾನೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಕಲೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವಾಗ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, 'ವಸ್ತುವನ್ನು ಇದ್ದ ಹಾಗೇನೇ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅದನ್ನು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ನೋಡುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ '. ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ಅನುಭವದಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ವಿಚಾರ ಪ್ರಗಲ್ಭವಾದಾಗ ವಸ್ತು ವಿಶಿಷ್ಠವಾಗಿ ಕಾಣಲಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಈ ಎಲ್ಲದರ ಮೂಲತತ್ವವೆಂದರೆ ಕೌಶಲ್ಯ, ಶೈಲಿ, ಅಭ್ಯಾಸ, ಆಲೋಚನೆ, ನಿರೀಕ್ಷಣೆ, ಓದುವಿಕೆ, ತಾತ್ವಿಕ ಚಿಂತನೆ, ಇಡೀ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ವರ್ಣರಂಜಿತ ಪುಷ್ಪಗುಚ್ಚವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ತತ್ವವು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಆಘಾತಕ್ಕೆ(ಮಾನವ ಅಥವಾ ನೈಸರ್ಗಿಕ) ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ನಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಭಯಾನಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಭಯಾನಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನು ತನ್ನ ಜೀವವನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕಲಾವಿದ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂವೇದನೆಗಳು ಮಂದವಾಗುತ್ತದೆ, ನೋವು ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಕರೋನಾದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಕರೋನಾ ಬಂದು ಒಂದು ವರ್ಷವಾಗಿದೆ. ಲಾಕ್‌ಡೌನ್ ಮಾರ್ಚ್ 21, 2020 ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು,

ಅದು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯರ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಸಮಯವಾಗಿತ್ತು. ಕೆಲವರು ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ್ದರು. ಕೆಲವರ ಪೇಪರ್ ಇನ್ನೂ ಬಾಕಿ ಇತ್ತು. ಕಲಾ ಕಾಲೇಜಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು 2019-20ನೇ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವರ್ಷದ ತರಗತಿಯ ಕೆಲಸದಿಂದ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈ ಕೋರೋಣ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಅಸಹಾಯಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕಲಾ ಶಿಕ್ಷಕರು, ಕಲಾ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ಕಲಾ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯಗಳು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ವೃತ್ತಿಪರ ಕಲಾವಿದರೂ ಸಹ ಪರಿಣಾಮ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಕಲಾ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳು ಲಾಕ್ ಆಗಿ ಹೋದವು.

ಇಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಆನ್‌ಲೈನ್ ಕಲಾ ಬೋಧನೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳ ಮತ್ತೊಂದು "ವೈರಸ್" ಅನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ! 'ಕೆಲವು ಕಲಾವಿದರು ಈ ಲಾಕ್‌ಡೌನ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಣ ಸಂಪಾದಿಸಲು ಈ ಹೊಸ ವಿಧಿಯನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಕೆಲವರು ಇದನ್ನು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮಾತ್ರ 'ನೀವು ಕಲೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಬಯಸಿದರೆ, ಲಂಡನ್‌ನ ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ, ಭಾರತದ ಬರೋಡಾ ಶಾಲೆ ಅಥವಾ ನಮ್ಮ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಕಾರ್ಯಾಗಾರದಲ್ಲಿಯೇ..' ಅವರು ಸ್ವತಃ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ ಕಲಾ ಕಾಲೇಜುಗಳನ್ನು ಸಹ ಈ ಮಹಾಭಾಗಗಳು ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿವೆ. ಕೆಲವರು ತಾವು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕಲಾ ಕಾಲೇಜುಗಳನ್ನು ಹಳತಾದ ಮತ್ತು ನಕಲಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ರಾಜ್ಯದ ಕಲೆಯ ಮಾತೃ ಸಂಸ್ಥೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಸರ್ ಜೆಜೆ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ ಈಗಾಗಲೇ ಅಪಖ್ಯಾತಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದೆ. ಹೊಸದಾಗಿ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಕಾಗದದ ಯಾವ ಭಾಗವನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು ಅಥವಾ ಪೆನ್ಸಿಲ್ ಅನ್ನು ಹೇಗೆ ತೀಕ್ಷ್ಣಗೊಳಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಕಲಿಸಬೇಕು, ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಕುಂಚ, ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸುವುದು. ಈ ಮಕ್ಕಳು ಅಲ್ಲಿ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಏನು ಕಲಿಯುತ್ತಾರೆ? ಕಲಾ ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಕಲಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ನೀವು ಪಡೆಯುವ ಕಲಾ ಅನುಭವ, ನೀವು ಅದನ್ನು ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಪಡೆಯುತ್ತೀರಿ? ಆನ್‌ಲೈನ್ ಕಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವು, ಕಲೆಯ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಅನುಭವವನ್ನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ವಂಚಿತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಆನ್‌ಲೈನ್ ಅಭ್ಯಾಸ, ತರಗತಿಯ ಸಹ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನದಿಂದ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ನೀವು ಪಡೆಯುವ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಡೆಯುವುದು? ಹಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಯಾವುದೇ ಗ್ಯಾಲರಿ ಅಥವಾ ಸಚಿತ್ರಕಾರರ ಪ್ರದರ್ಶನವಿದೆಯೇ? ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಜಗತ್ತನ್ನು ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ತಂದಿದೆ, ಆದರೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಏನು? ನನ್ನಲ್ಲಿರುವ "ನಾನು" ಎಂಬುದರ ದರ್ಶನ ಹೇಗೆ ಮಾಡುವುದು? ಆನ್‌ಲೈನ್ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳ ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ ಅದು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾದೀತು? ದುಃಖದ ವಿಷಯವೇನೆಂದರೆ, ನಮ್ಮ ಪೀಳಿಗೆಯರಿಗೆ ಆದರ್ಶವೆನಿಸಿರುವ ಕೆಲವರು ಇದರಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ.

ಸ್ಥಳ, ಕಾಲ, ದೇಶ, ಭಾಷೆ, ಪ್ರಾಂತ ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಾರನ ಸೃಷ್ಟಿನಿರ್ಮಿತಿಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕಲಾವಿದನ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಸೃಜನಶೀಲತೆಯು ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಹೊರಬರದೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾವುದೇ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ-ಅನ್ವೇಷಣೆ, ಸ್ವಯಂ-ಅನುಭವ, ಪ್ರಯೋಗ ಮತ್ತು ಶ್ರದ್ಧೆ ಎಷ್ಟು ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿದಿದೆ. ಆದರೆ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಕಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಗೊಂದಲವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿವೆ. ತಜ್ಞರು ಈ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿಲುವು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಮಾತನಾಡಬೇಕು.

ಕರೋನಾ ಯುಗದ ನನ್ನ ಕೆಲವು ಅವಲೋಕನಗಳು ಇವು. ನಿಮಗಿದು ಒಪ್ಪಿಗೆ ಆಗದಿರಬಹುದು. ಯಾರನ್ನೂ ದೂಷಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವೂ ಇಲ್ಲ. ಆನ್‌ಲೈನ್ ಕಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳ ಸೋಗಿನಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದು ಕಲೆಯ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಉಗುರು ಚಾಲನೆ ಮಾಡುವಂತಹ ಕೃತಿ.

 - ಜಯ ಸಾಲ್ಯಾನ್, ಮುಂಬೈ.